میزان هموگلوبین کمتر از مقادیر زیر نشان دهنده کم خونی فقرآهن است:

هموگلوبین گرم در دسی لیتر :

1- کودکان 6 ماهه تا 5 ساله کمتر از 11

2- کودکان 14-6 ساله کمتر از12

3- مردان بزرگسال کمتر از 13

4- زنان بزرگسال غیرباردار کمتر از 12

5- زنان باردار کمتر از 11

توجه: ممکن است فردی دچار کمبود آهن باشد اما هنوز میزان هموگلوبین خون او کاهش نیافته باشد. بنابراین اگر فردی دائماً احساس خستگی و ضعف میکند ممکن است دچار کمبود آهن باشد و باید به پزشک ارجاع داده شود.

خانواده ها باید بدانند:

- در برنامه غذایی روزانه خوداز مواد غذایی آهن دار مثل گوشت قرمز- مرغ- ماهی – تخم مرغ- سبزیجات مثل جعفری و اسفناج و حبوبات مثل عدس و لوبیا استفاده کنند.

- همراه با غذا سالاد ، شامل گوجه فرنگی – کاهو – کلم – فلفل سبزدلمه ای و یا سبزیجات تازه ( سبزی خوردن) و بعد از غذا میوه به خصوص مرکبات که حاوی ویتامین ث می باشد استفاده کنند . ویتامین ث جذب آهن غذا را افزایش می دهد.

- اگر حتی مقدارکمی گوشت به غذاهای گیاهی اضافه کنند جذب آهن غذا افزایش پیدا می کند.

- کودکان و نوجوانان در برنامه غذایی خود از انواع خشکبار مثل توت خشک – کشمش و خرما ... که منابع آهن می باشند به عنوان میان وعده استفاده کنند.

- هنگام استفاده از سویا ، مقدار کمی گوشت به آن اضافه کنند تا آهن غذا بهتر جذب شود.

- از نوشیدن چای یک ساعت قبل از غذا و یک تا دو ساعت بعد از صرف غذا خودداری کنند .

- برای جلوگیری از ابتلا به آلودگی های انگلی اصول بهداشت فردی به خصوص شستن کامل دست ها با آب صابون قبل از تهیه و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج را رعایت کنند .

- از توالت های بهداشتی و آب آشامیدنی سالم استفاده کنند .

- هنگام مصرف سبزی ها آنها را کاملاً شسته و ضد عفونی کنند.

- باغچه خانگی سبزیجات را محصورکنند تا باغچه و سبزیها به وسیله حیوانات به تخم انگل آلوده نشود.

- با جمع آوری و دفع بهداشتی زباله ها از بیماری های عفونی روده ای که توسط مگس و حشرات موذی و موش منتقل می شوند جلوگیری نمایند .

- در برنامه غذایی خود از غلات و حبوبات جوانه زده استفاده کنند . جوانه زدن غلات و حبوبات باعث افزایش جذب آهن به میزان تقریباً 2 برابر می شود .

- به نانوایان و خانواده ها آموزش دهید برا ی تهیه نان از خمیر ورآمده استفاده کنند . نانی که از خمیر ور نیامده و با جوش شیرین تهیه شده باشد جذب آهن را کاهش می دهد . اگر در خانه نان تهیه می کنند از خمیر ترش استفاده نمایند .

راه های اساسی برای پیشگیری از کمبود آهن و کم خونی فقر آهن :

زنان باردار باید بدانند :

روزانه یک قرص آهن از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان مصرف کنند .

برای کاهش عوارض احتمالی ناشی از مصرف قرص آهن در زنان باردار مانند : تهوع ،درد معده ، اسهال و یبوست توصیه کنید قرص آهن را بعد از غذا و یا شب قبل از خواب مصرف کنند .

یادآور شوید هیچگاه مصرف قرص آهن را بدلیل وجود عوارض احتمالی قطع نکنند چون این عوارض معمولاً پس از چند روز بهبود می یابد.

مادران باید بدانند :

- بلافاصله پس از زایمان کودک خودرا با شیر خود تغذیه کنند زیرا به کاهش خونریزی آنها کمک کرده و آهن مورد نیاز نوزاد تأمین می شود.

- به کودکان تا پایان 6 ماهگی منحصراً شیر خودرا بدهند .

- تغذیه تکمیلی شیر خوار خودرا به موقع شروع کرده و از غذاهای آهن دار مناسب سن کودک استفاده کنند و همراه تغذیه تکمیلی ، تغذیه با شیر مادر را تا دوسالگی ادامه دهند

- به شیرخوار خود از 6 ماهگی تا پایان 2 سالگی ( یعنی همزمان با شروع تغذیه تکمیلی ) قطره آهن به میزان 15-10 قطره در روز) بدهند .

- قطره آهن را بین دو وعده شیرمادر به شیرخوار خود بدهند . برای جلوگیری از تغییر رنگ دندان ها قطره آهن را با یک قاشق چایخوری به کودک داده و سپس مقداری آب به او بدهند . بعد از هر بار قطره دادن دندان های کودک را با یک پارچه نرم تمیز کنید .

- اگر هنگام تولد کودک کمتر از 2500 گرم است هر زمان که وزن او دو برابر رسید باید آهن به میزان 15-10 قطره درروز به وی داده شود .

دختران باید بدانند:

- دختران در سنین بلوغ باید در برنامه غذایی روزانه خود از مواد غذایی حاوی آهن بیشتر استفاده کنند. ودرمیان وعده ها به جای استفاده از تنقلات غذایی کم ارزش ( مثل پفک و چیپس ) از انواع میوه ها خشکبار و انواع مغزها استفاده نمایند.

- بهتر است دختران در سنین بلوغ ، هر هفته یک عدد قرص آهن ( سولفات فرو) به مدت 16 تا 20 هفته در طول یک سال مصرف کنند .مصرف قرص آهن در این دوران علاوه برپیشگیری از کم خونی فقر آهن ، پیشرفت تحصیلی آنان را بهبود می بخشد .

- بهتر است دختران در سنین بلوغ هر هفته یک عدد قرص آهن ( سولفات فرو) به مدت 16 تا 20 هفته در طول یکسال مصرف کنند . مصرف قرص آهن در این دوران علاوه بر پیشگیری از کم خونی فقر آهن پیشرفت تحصیلی آنان را بهبود می بخشد.

- برای کاهش عوارض جانبی ناشی از مصرف قرص آهن توصیه می شود قرص را پس از غذا میل نمایند .

مصرف قرص آهن با معده خالی توصیه نمی شود .بهتر است پس از غذا و یا شب قبل از خواب مصرف شود .