::معرفی بوانات

این مقاله برگرفته از وبلاگ جناب آقای رضایی معاونت اداره می باشد.با سپاس فراوان از ایشان





بوانات

 بوانات bavanat از  نظر لغوي  به معنی بهره و حصه وجمع مونث سالم

 درادبیات عرب و نيز به معنی باغ بهشت  یا نام بهشتی در فارس نیز آمده

 است  است همچنین  نیز به معنی جایی که مویز فراوان دارد .  بوانات در

 کتاب فیلیپ. ک . حتی  ترجمه ابولقاسم پاینده    به عنوان یکی از جنات

اربعه  جهان یاد شده در چهار اقلیم که عبارتند از ۱ - شعب بوان ۲-مرج

شیدان۳-غوطه دمشق۴-ابله بصره .   کوره بوانات یکی از واحدهای تابعه

شهر قدیمی استخر درعهد هخامنشی بوده است.

 فعلابر اساس شواهد موجود  قدیمی ترین مکان بوانات منج با قدمت تاریخی

عهد ساسانی (چهار طاق ساسانی و قلعه دختر ) و شیدان (مسجد

جامع)  با قدمت قرون اولیه ورود اسلام به ایران و سوریان با اثاری ازقرون اولیه

ورود اسلام  عهد صفویه (پل صفویه و مسجد جامع که بنای ان به عهد 

دیالمه می رسد) هستند این مکانها در ان زمان مکانهایی با جمعیت قابل

توجه بوده اند چرا که مساجد جامع در گذشته در جاهای اباد و  دارای جمعیت

زیاد می ساخته اند بیشتر  اثار تاریخی بوانات به دلیل استفاده ازسازه  گل

رس و خشت خام در گذر زمان از بین رفته و  شاهد ویرانه های ان هستیم و

در واقع وارث تمدنی گلین هستیم . 

 

 

موقعیت جغرافیایی

بوانات شهرستانی در شمال شرقی  استان فارس و در فاصله۲۴۰ کیلو متری

شهر شیراز قرار دارد    درطول ۳۵ درجه و ۲۰ دقیقه  و عرض ۲۹ درجه و ۴۵

دقیقه واقع گردیده  و از شمال و شرق به استان یزد و از جنوب به

شهرستانهای ارسنجان و مرودشت و از غرب به شهرستانهای خرم بید محدود

می شود  .بر اساس اطلاعات سایت   iranroadguide  فاصله شهر سوریان

تا  شهر شیراز ۲۳۹کیلومتر   تا اصفهان۳۳۳کیلومتر تا یزد از راه مروست ۲۷۴

کیلومتر  تا کرمان ۴۵۰ کیلومتر و تا تهران ۷۱۹ کیلومتر و تا مشهد الرضا ۱۱۰۵

کیلومتراست

 

  وسعت و آب وهوا

    وسعت بوانات  ۲/۴۹۹۲ کیلو متر مربع ۹/ ۳  درصد خاک استان  فارس و  

ناحیه ای نیمه کوهستانی است جهت کوهها غربی - شرقی بصورت رشته

کوه و  امتداد رشته کوههای زاگرس می باشد زمستانهای منطقه  سرد و

خشک و فصل تابستان کوتاه و معتدل  بوده  و حداقل دمای هوا ۲۰ درجه  و

حداکثر۳۴  در جه سانتیگراد است حد اکثر ارتفاع از سطح دریا ۳۳۶۲ متر قله

کوه خاتون می باشد .متوسط میزان بارندگی سالانه  در بوانات۲۷۰میلیمتر

است

پوشش گیاهی :

طبیعت بوانات به دلیل شرایط اقلیمی آب و خاک و نوسان میزان بارندگی

پوشش گیاهی متنوعی دارد   از نواحی جنگلی گرفته تا بوته زاها   گونه های

گیاهی  چون بلوط . بنه .کرخنگ.  کیکم. و   ارژن نارون تنگس .عرعر .کیالک 

بادام کوهی    .گون گینه زرد(نوعی صمغ به نام کتیرا از آن استحصال می

گردد). قیج   الیجون  کارم کش  گز .و گیاهان مرتعی مثل جاشیر و کما و انواع

اقسام گیاهان خوراکی و دارویی چون سیر .هکل .کنگر . چوب آزار  رواسه یا

ریواس   زیره سیاه  پیازو  نعنای کوهی    گل گیس پری     پر سیاوشون 

 ابشن  گل گربه  گاوزبان  کاشنی  خارشتر. خاکشیر   بومادرون شاتره  ریشه

مک  پودون  ترشک  قاضی یاغی سیرموک اسفنجو و چزو   وجود دارد  گیاه

نبند مریم و اسفند دونه هم کارکردی فرهنگی دارند  .دود کردن در مواقع

شادی و سرور و برای استقبال از تازه وارد  و احیانا برای شروع خوب یک کار و

دفع  بلا از چشم شور کارکرد ان است .

حیات وحش:

در مراتع بوانات حیات وحش و گونه های جانوری متنوعی وجود دارد .بز میش

و قوچ کوهی آهو   وپرندگانی  چون کبک تیهو   مرغابی وحشی کبوتر چاهی

از جمله جانوران حلال گوشت هستند که کم وبیش یافت می شوند  پلنگ

کفتار روباه گرگ  گراز  شغال خرگوش و....نیز در دنیای وحوش یافت می

شوند 

         

 

ویژگی سیاسی احتماعی :

شهرستان در سال۱۳۱۶ دارای بخشداری . سال ۱۳۴۳دارای شهرداری و در

سال ۱۳۷۴ به شهرستان تبدیل گردید

اسامی فرمانداران شهرستان از ابتدای تاسیس بترتیب به شرح ذیل است

اقایان:

۱- بهمنی

۲-قائدی

۳-مشتاقی

۴-مهندس موسوی

۵-مرتضی  اسکندری

۶-دکتر الیاس طاهری

۷-مهندس محمد مهدی برومندی  

  از زمان اعلام ارتقای بخش بوانات به شهرستان  ادارات دولتی در مرکز  شهر

(بوانات) استقرار یافتند .شهرستان بوانات دارای سه بخش سرچهان به

مرکزیت کره ای بخش مرکزی به مرکزیت شهر بوانات وبخشدار مرکزی کنونی

اقای خداداد گندمکارهستند  و بخش مزایجان به مرکزیت مزایجان و بخشدار

ان جناب اقای  حیدری  است      

جمعیت شهرستان :۴۹۰۴۵ نفر

نرخ باسوادی :۸۵ ٪

درصد جمعیت روستایی: ۸۰٪

نرخ طلاق:۴۷ /۱۰

 -دارای ۱۱۰ روستا و آبادی

- تعداد    ۱۰۰۰۹ خانوار

بعد خانوار   ۹/۴ نفر

نرخ بیکاری ۱۴٪

  ویژگی اقتصادی:

مردم بوانات اكثرا  به كار كشاورزي و دامپروري زنبورداري وپرورش طيور كار در

معادن وخدمات  مشغول هستند .كار در مزارع و تاكستانها كار روزانه مردم

است در شرايطي كه بارندگي سالانه  مناسب باشد توليدات باغي چون 

انواع و اقسام انگور (سیاه  صابونی  یاقوتی  خلیلی  بش  بی دانه و

کشمشی (بصورت تازه خوری ) كشمش . آفتابی (انگور خشک شده  یا

مویز)   گردو   بادام   آلوقطره طلا    آلو بخارا    آلوچه     شفت آلو     هلو   

آلوبالو    انار (بردشیراز)سيب درختي   دره سبز  بوانات كم 

 نظير است .محصولات کشاورزی بوانات عمدتا گندم جو عدس نخود  لوبیا

چغندرقند سیب زمینی می باشد  سرزمین بوانات از نظر تولید انواع چوب هم

حائز اهمیت است کاشت و نگهداری از درختانی چون سفیدار صنوبر  ار  بید 

چنار  مرسوم است چوب توت و گردو هم ارزش تجاری داردعلی رغم وجود

انواع و اقسام محصولات باغی و زراعی و مراتع غنی  متاسفانه هنوز

کارخانجات صنایع تبدیلی در بوانات احداث نگردیده است همچنین با وجود

چوب فراوان کارخانه ای در این راستا مستقر نشده است بعلاوه منطقه

نیزدارای   نیروی کار  فراوان می باشد که همه این منابع و استعدادهای

منطقه ای می طلبد مردم منطقه بصورت سرمایه گزاری تعاونی طرحی نو در

اندازند.

 

صنايع دستي  در اقتصاد خانواده نقش مهمي دارد صنعت قالي بافي وگبه 

 هنر زنان خطه بوانات است كه بعضا جنبه صادراتي هم دارد.تعداد معدودی

هم به گیوه دوزی مشغول هستندکه در اصطلاح محلی شاغل ان به شیبادوز

یا کمرگیر معروف است .

 

نیروی کار : بواسطه اقتصاد کشاورزی کار بر منطقه  اکثر اعضای خانواده در

گیر کار کشاورزی و فعالیتهای جانبی آن می باشند فصل کاشت اکثرا مردان و

جوانان مشغول کار کشاورزی هستندو معمولا از اول مهر شروع می شود چرا

که در ماههای ابان به بعد با اغاز بارندگی امر  کاشت با مشکلاتی مواجهه

می شود.موقع برداشت محصول همه اعضای خانواده مشارکت دارند    

 

منابع اب شهرستان:

۳۷۹ رشته قنات     

۳۰۲ حلقه چاه نیمه عمیق

۱۰۵ رشته چشمه 

 ۹رشته رودخانه فصلی     

منابع ابی فوق با تامین ۲۳هزاز لیتر آب در ثانیه تامین کننده منابع آب در

شهرستان هستند و در مجموع ۳۱٪درصد آب مربوط به قنوات  ۲۰درصد

چشمه سارها ۲۷ درصد چاه ۲۲درصد به  رودخانه ها تعلق دارد

مساحت اراضی قابل کشت شهرستان بالغ بر ۴۰۰۰۰ هکتاربوده که ۳۲۰۰۰

هکتارآن زیزکشت و ۸۰۰۰ هکتار آن در شرایط آیش قرار می گیرد  البته به

شرطی که میزان بارندگی سالانه در حد انتظار باشد .

معادن:

 محقق فرانسوی  ژ-دومورینی  درکتاب خود  (عشایر فارس ترجمه رفیغ فر)  

ضمن اشاره به معادن فارس  از مس به عنوان تنها  ماده معدنی  فارس که در

بوانات موجود است اشاره  می کند(ژ--دو مورینی   ۱۹۱۱صفحه:۸۲  )  

 

 تنها معدن مس  کشف شده استان با ذخيره تقریبی  بيش از 2 ميليون تن

درحاشیه جنوب شرقی  جیان  بوانات قرار دارد.  در كنار اين معدن كارخانه

كنسانتره (فرآوري ) مس توسط بخش خصوصي  احداث شده است   ظرفيت

توليد اين كارخانه روزانه 10 تن كنسانتره مس با درجه خلوص 30 درصد 

است و   كنسانتره مس به كارخانه مس سرچشمه كرمان  منتقل  می

شود .

 

معادن سنگ متعددي در منطقه وجود دارد كه از جمله  معدن سنگ مرمريت

شايان از كيفيت بالايي برخوردار است واحدهاي متعدد  توليدي سنگبري 

 برش سنگهاي تزييني در منطقه به فعاليت مشغول هستندكه برخي از

توليدات انان جنبه صادراتي دارد

 

بوانات از دید یک محقق فرانسوی:

در سال ۱۹۱۲ میلادی اواخر سلطنت قاجار حقوقدانی فرانسوی به نام ژ-دو

مورینی که در سمت مشاور حقوقی وزارت داخله و مدرس مدرسه سلطنتی

انجام وظیفه می نموده  بنا به دستور قوام السلطنه وزیر کشور  مامور می

شود (در قالب یک کمیسیون )تا  نقشه اداری کشور را تهیه نماید

 

وی در کتاب خود تحت عنوان عشایر فارس که توسط دکتر جلال الدین رفیع فر

اززبان  فرانسه به فارسی ترجمه شده ولایت خمسه را شامل چهارده بلوک

دانسته و از سه بلوک ان شامل باونات  قونقری و سرچهان نام می برد وی در

معرفی بوانات می نویسد:

 

 این بلوک  ۱۵۸کیلومتر طول و ۱۲ کیلومتر عرض دارد و از بانک (؟) تا جوب 

 سفید وسعت دارد از شمال به بیابان ابرقو و یزد  از جنوب و مغرب به بلوک

قنقری و از مشرق به بلوک شهر بابک هرات و مروست محدود می شود اب و

هوای ان سرد است منطقه اب بسیار دارد بیشتر محصولات ان حبوبات

خشخاش و پنبه می باشد حدود ۱۶۰۰۰نفر جمعیت دارد مرکز این بلوک

سوریان با ۲۰۰۰ نفر سکنه است صنایع ان ساخت اشیای ظریف چوبی و

ابنوس کاری می باشدو خشکبار صادر می کند مالیات بلوک بوانات به

حدود۸۲۶۲تومان می رسد امور اقتصادی بلوکات بوانات و قنقری مشترک

است مالیات انها سالانه و بصورت نقدی و غیر نقدی از طرف دو بلوک پرداخت

می شود و به حدود مبلغی بالغ بر ۱۷۵۸۸تومان می رسد  ۲۱ قریه ان عبارتند

از : چاهک.   جاشنیان .  بزم  .   بینگ  .جوب سفید  .هایان .هیر . خسروان.

ریزگان . زیراب . سوناج. شهیدان  .    توتکان . فخراباد.  قاضی اباد.قدمگاه 

باربنیدی . مزایجان. منج.    مهدی اباد.و هراورجان .  

 

(ژ-دو مورینی .عشایر فارس ترجمه دکتر جلال الدین رفیع فر موسسه انتشارات  ۱۳۵۷.صفحه ۱۰۰

دموگرافی بوانات مرکزی:

بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت  شهر  بوانات  حدودا ۱۰۰۰۰ نفر

بوده است  همچنین برخی شاخصهای اماری از  روستاهای بوانات شمالی به

شرح جدول ذیل  می باشد

ردیف نام روستا تعداد خانوار تعداد مردان تعداد زنان کل جمعیت
۱ مزایجان ۹۰۱ ۱۷۰۸ ۱۶۲۳ ۳۳۳۱
۲ فخر اباد ۲۸۹ ۷۰۰ ۵۲۸ ۱۲۲۸
۳ منج علیا ۲۰۱ ۳۸۲ ۳۵۴ ۷۳۶
۴ جشنیان ۱۹۵ ۳۳۹ ۳۵۵ ۶۹۴
۵ مرشدی ۱۵۸ ۳۲۹ ۳۰۷ ۶۳۶
۶ بادبر ۱۵۴ ۲۹۵ ۲۷۵ ۵۷۰
۷ شیدان ۱۴۶ ۲۳۸ ۲۶۱ ۴۹۹
۸ سنگبر ۱۱۰ ۲۲۷ ۲۳۵ ۴۶۲
۹ جعفر اباد علیا ۱۲۶ ۲۴۰ ۲۲۰ ۴۶۰
۱۰ چیر ۱۲۳ ۲۳۰ ۲۲۳ ۴۵۳
۱۱ سروستان ۱۲۷ ۲۳۱ ۲۰۷ ۴۳۹
۱۲ منج سفلی ۱۲۱ ۲۰۷ ۲۱۶ ۴۲۳
۱۳ بزم ۱۱۱ ۲۲۱ ۲۰۱ ۴۲۲
۱۴ فنجان ۱۱۶ ۱۹۰ ۲۲۹ ۴۱۹
۱۵ سیمکان ۱۱۵ ۲۰۲ ۲۱۱ ۴۱۳
۱۶ جوی سفید ۸۳ ۱۹۶ ۱۶۹ ۳۶۵
۱۷ مهدی اباد ۶۷ ۱۵۹ ۱۵۶ ۳۱۵
۱۸ دیده بانکی ۷۶ ۱۵۲ ۱۴۱ ۲۹۳
۱۹ قنات ملک ۶۹ ۱۲۲ ۱۳۰ ۲۵۲
۲۰ خورکش ۶۷ ۱۲۹ ۱۱۸ ۲۴۷
۲۱ قلعه اباده ۶۹ ۱۲۶ ۱۱۸ ۲۴۴
۲۲ دوراه ۵۷ ۱۲۰ ۱۱۳ ۲۳۳
۲۳ قاضی اباد ۸۳ ۱۰۶ ۱۲۱ ۲۲۷
۲۴ جعفر ابادسفلی ۳۵ ۸۱ ۷۵ ۱۵۶
۲۵ چنار سوخته ۳۴ ۷۲ ۷۰ ۱۴۲
۲۶ عاصمی ۳۶ ۵۷ ۵۷ ۱۱۴
۲۷ مزرعه هندو ۲۴ ۵۴ ۴۵ ۹۹
۲۸ قلعه مسه ۲۳ ۴۵ ۴۸ ۹۳
۲۹ قدمگاه ۲۵ ۴۲ ۴۴ ۸۶
۳۰ گله دار ۲۴ ۴۲ ۴۳ ۸۵
۳۱ جوی بزم ۲۵ ۴۱ ۴۳ ۸۴
۳۲ امامزاده بزم ۲۰ ۳۶ ۳۲ ۶۸
۳۳ دشت خورده ۱۱ ۲۵ ۲۰ ۴۵
۳۴ لقمان چشمه ۷ ۱۷ ۱۷ ۳۴
۳۵ شیر خورشت ۵ ۴ ۹ ۱۳
۳۶




۳۷




۳۸




۳۹




 منبع اطلاعات جدولroostsnews,ir

 

معرفی شهرهاو روستاهای بوانات

مونوگرافی سوریان:

شهر سوریان امروزی  با جمعیتی تقریبا شش هزار نفر به لحاظ مورفولوژی در

گذشته بصورت سکونتگاهی متمرکز و مجتمع بوده است اما  امروزه  در

طرفین جاده ترانزیت  اصلی و بصورت طولی با جهت غربی شرقی در حال

توسعه است   این مکان بی تردید یکی از مراکز قدیمی مدیریت منطقه ای و

محل عبور مرور محور جنوب به شمال و شرق به غرب در اعصار تاریخ بوده

است و کاروانهای تجاری و نیروهای نظامی برای عبور و مرور این مسیر را

انتخاب می نموده اند در کتابهای تاریخی وسفرنامه ها از بوانات به عنوان

گذرگاه یاد شده و احیانا عرصه منازعات هم بوده است احتمالابه دلیل عدم

وجود امنیت پایدار بندرت اثر تمدنی و تاریخی ای که به قصد ساختن برای

ماندن باشد به چشم می خورد.

 

سوریان از شمال و جنوب به رشته کوههایی  با جهت غربی شرقی محدود

است   تل وتپه ماهوری هایی در مجاورت شمالی  شهر با خاک غیر قابل

نفوذ متمایل به سرخ وجود دارداحتمال اینکه نام سوریان از خاک سرخ یا

سوری به معنی سرخی گرفته شده باشدبعید نیست سوریان دارای دو بافت

قدیم و جدید است بافت قدیم از چند محله مسکونی چون  محله گازران

(کازرون)  محله طالبی   محله گود سن و یا گودستان و.....تشکیل شده

است وشهرک ولیعصر در امتداد غربی شهر به طرف جیان در حال گسترش

است

نهادهای خدماتی اقتصادی بانکهای ملت ملی صادرات مسکن سپه کشاورزی تجارت و موسسات مالی قوامین  انصار ولیعصر  در خیابان اصلی شهر با فاصله کم از یکدیگر متمرکز شده اند که زمینه ساز افزایش ضریب امنیتی و  ارتباط ارگانیک مناسب بین بانکها و سهولت دستیابی مراجعان به این موسسات می باشد.

 سوریان در مجموع دارای    ۱۷  واحد اموزشی که ۶واحدآن ابتدایی که دو تای ان غیر انتفاعی می باشد  سه واحد اموزشی راهنمایی  که یک واحد ان شبانه روزی و نمونه دولتی دخترانه است و ۴ واحد دبیرستان که دو مرکز ان شبانه روزی  دو واحد هنرستان و نیز دارای دو دبیرستان اموزش از راه دور و ایثارگران است.

از نظر مراکز خدمات بهداشتی بیمارستان ولیعصر  شبکه بهداشت  کلینیک بهداشتی مشغول خدمات اورزانس و پاراکیلینیکی می باشند  

.اثار تاریخی و گردشگری آن به شرح ذیل است : 

پل صفوی:

 پل بزرگ یا پل آجری واقع در ورودی جنوبی شهر که با مصالح آجر چهار گوش مربعی شکل و با ملات ساروج با مهندسی دقیق احداث گردیده است   به منزله یک مکان ژئواستراتژیک تاریخی و دارای موقعیت سوق الجیشی بوده است بعید بنظر می رسد حاکمان به قصد خدمت به مردم شهرآن را احداث كرده باشند بلکه با هدف تسهیل عبور و مرور کاروان نطامی- اقتصادی خود چاره را در گشایش معبری در قالب پل دیده اند احتمالا با توجه به قدمت بوانات و وجود اثار تاریخی مربوط به عهد ساسانی و ما قبل ان پل منسوب به عهد صفوی هم قدمتی بیش از عهد صفوی دارد و شاید در عهد صفویه مرمت شده باشد .

مسجد جامع سوریان

مسجد جامع با مساحت ۸۰۰متر مربع در مرکز شهرواقع شده و کماکان نماز جماعت یومیه اقامه می شود  نماز جمعه هم بعد از انقلاب اسلامی به امامت حجج اسلام اقایان    تقوایی .   نجفی .  میرزایی . ملک مکان  و در حال حاضربه امامت حجه الاسلام و المسلمین  زارع   در محل مسجد جامع و حسینیه امام صادق (ع)  اقامه می شود. بنای  مسجد جامع  متعلق به آغاز قرن ششم هجری می باشدکه توسط امیر عضدالدوله دیلمی احداث وتاکنون چندین بار مرمت گردیده است.درجهت شرقی مسجد  درب ورودی دولنگه ای از جنس چوب می باشد بر روی لنگه راست ذکر  " لااله الاالله وحده لا شریک له و اشهدوا ان محمدا عبده و رسوله   "و بر روی لنگه سمت چپ آن "و  آن علیا ولی الله و محمدا رسول الله"در سال ۱۰۹ هجری  توسط استاد حاجی رضا فرزند استاد شاه حسین حکاکی شده است    شبستان قسمت جنوبی مسجد قدیمی تر ازبنای موجود وسقف های روی آن دارای مقرنس های ساده گچی است ودرهلالی داخل گنبد کتیبه ای قرآنی وجود دارد .در چهار گوش گنبد چهار طاقچه مانند بامقرنس های زیبا ی گچبری کارشده است .   منبری از  چوب  صندل و آبنوس منبت کاری شده باکتیبه ای به تاریخ 771 هجری قمری متعلق به مسجد بوده است که یازده پله و درب ورودی داشته و به دستور خواجه مظفر الملک از حاکمان فارس ساخته شده و در سال ۱۳۱۴شمسی به  موزه ایران باستان منتقل گردیده است (به نقل از سید حسن علوی و دیگران از کتاب اقلیم پارس .ص ۱۵۵)

امامزاده سید میر محمد مرتضی :زیارتگاهی واقع در ضلع غربی مسجد جامع شهر و ارامگاه  یکی از فرزندان امام موسی ابن جعفر (ع )در این مکان قرار دارد.و  با دو مناره زیبا بر آسمان شهر خود نمایی می کند

 قدمگاه محمد حنفیه:

این مکان دردامنه کوهی سبز وخرم در فاصله15 کیلومتری جنوب سوریان قراردارد .این مکان مورد احترام اهالی محل بوده صبغه دینی اعتقادی مکان بیشتر از جنبه تفرجگاهی ان است ودر سینه سنگی بزرگ که چشمه اب از ان به بیرون روان است اثارپنج انگشت وجود دارد و به قدمگاه محمد حنفیه معروف است .درختان سبز وخرم وچشمه آب روان از دل سنگ این مکان رابه چشم اندازی دلنواز تبدیل کرده است .   یکی از سادات علوی حاج سید درویش علی اقا میری  که  مردی عارف متقی مردمی متدین صدیق نیکوکاربود در احداث نماز خانه . بهسازی و محوطه سازی این مکان تلاش زیادی نمود.  

محله جیان

 محله جیا ن ورودی  غربی شهر بوانات در ۶ کیلومتری غرب سوریان واقع است هم اکنون بخش باختری شهر بوانات محسوب می شودو از هر دو تحت عنوان شهر بوانات یاد می شود درکتابهای فرهنگ لغت واژه گیان به معنی خیمه گاه آمده است و واژه جیان معرب گیان می باشد . این نام متعلق به قبل از اسلام بوده و وجود حدود ۲۵ قنات احیا نشانه قدمت تاریخی آن است . بعدا یکی از اعقاب امام موسی ابن جعفر(شاهزاده علی اکبر که قدما در هنگام عرض ارادت به آستان ایشان اورا شیخ برحق می گفتند) در این محل مدفون گردیده است.که خود نشان از قدمت دیرینه جیان است بر روی سنگ قبراین امامزاده واجب التعطیم نوشته است شاهزاده علی اکبر ابن موسی الکاظم ابن جعفر الصادق ابن محمدابن علی ابن الحسین ابن علی المرتضی و ابن فاطمه الزهرا بنت محمد المصطفی خاتم الانبیا والمرسلین

مزایجان شهر مزایجان در فاصله ۳۵کیلومتری جنوب شرقی شهر بوانات قرار دارد  جمعیت ان  معادل ۳۳۳۱نفراست بخش مزایجان شامل دو دهستان مزایجان و سروستان می باشد که در سال ۸۹ افتتاح گردید شهر مزایجان از چند محله مسکونی چون گود ابدال  محمد زمانی  شیده و سر چشمه....تشکیل شده است برخی نام مزایجان را مسی کان به معنی معدن مس گفته اند  واژه   مز   به معنی بزرگ وجان پسوند مکان به معنی مکان بزرگان و یا احتمالا سرزمین مرتفع  می باشد

 

 

 

 

 آموزش و پرورش:

          به نام انکه جان را فکرت آموخت

هدف اموزش و پرورش در گذشته تربیت افرادی بوده است که توانایی قرائت قران کریم را داشته باشند از سبک اداره مکتب خانه های قدیمی که در مناطق مختلف این خطه دایر بوده در می یابیم که محتوای اموزشی غالبا اشنایی با روخوانی و روان خوانی قران کریم بوده است که در کنار ان حساب هم تدریس می کرده اند .تاریخ دقیق پیدایش مکتب خانه ها معلوم نیست اما تعلیم و تربیت در هیچ نسلی تعطیل بردار نبوده و بشر همیشه در حال یادگیری و اموزش بوده است بنا بر اظهارات مردم و شواهد تاریخی در حوالی سالهای ۱۳۱۲شمسی کلاس های مکتب خانه هادایر بوده و کتابهایی از طرف دولت وقت تدوین و در اختیار مدرسان قرار داده می شده است در سال ۱۳۱۷ که بخشداری سوریان افتتاح گردید و برای مدرسان حقوق تعیین کرد مهمترین مکانهایی که مشعل دانش روشن و دارای مکتب خانه بوده شیدان سوریان جیان و مزایجان بوده اند

جیان

تعلیم و تربیت اصولا همزاد انسان بوده است بر اساس روایت گذشتگان تعلیم و تربیت در جیان بصورت غیر رسمی وجود داشته است وبه آن کتبی می گفتند و نیز به اکابر هم معروف بوده است از جمله کسانی که به عنوان مدرسان اولیه از انان یاد می شود عبارت بوده اند از : مرحوم اخوند ملا غلوم حسین اخوند شیخ احمد شیخ محمد علی سید مصطفی فاطمی کل مصیب میرزا امراله دبستانی محمد اقا معصومی حسین اقای باصری.شیخ حسین عطاری

مکان برگزاری کلاسها در بعضا در قلعه خوانین و محوطه امامزاده (شاهزاده علی اکبر ) بوده و بعدها در مهمان سرای خوانین ادامه یافته است معمولا زمان و فصل شروع کلاس اکابر بعد از اتمام کارهای کشاورزی و شروع فصل زمستان بوده که عموما افراد بیکار می شده اند . احتمالا مدرسه در ان زمان برای پرکردن اوقات فراغت افراد بوده است

از سال ۱۲۹۸ محتوای اموزشی قران و حساب هندسه فارسی تارخ جغرافی بوده بوده است آموزش روخوانی قران بسیار مهم بوده تا کلاس پنجم کلاس بود و کارنامه هم صادر می شد معدل در کار نبود فقط رتبه بود(به نقل از احمد خرم روز ) وسیله اموزشی برای نگارش زغال بوده و از ورقه های حلبی برای نوشتن استفاده می نموده اند و بعد از نوشتن برای پاک کردن ان را اب می کشیده اند

اموزش از سال ۱۳۱۶ ش بر مبنای کتاب هایی بوده که پایه و راهنمای اموزش مکتب خانه ها بوده بر اساس اسناد موجود اولین دبستان  پسرانه جیان   دبستان رحمت بوده است که در سال ۱۳۲۷ گشایش یافته و دبستان  دخترانه ششم بهمن در سال ۱۳۳۹ گشایش یافت مدرسه راهنمایی تحصیلی کریم پور یا چهار مردان بصورت مختلط نیز بعدها در سال ۱۳۴۳افتتاح گردید

سوریان:

حاج عباس بمانعلی قاری قران (1294)که از دیر باز به تعلیم قران کریم می پرداخته است اظهار می دارد که درگذشته در مکتب خانه درس می گرفتیم و بیشتر قران تعلیم داده می شد در کنار قران کریم کتابهایی چون حمله حیدری کتاب جودی وفایی و امیر ارسلان می خواندیم وی از افرادی همچون محمد تقی ملا سلمه حلیمه خاتون نرجس خاتون ملقب به میرزا ابجی ملا صغری ملا رقیه زهرا سلطان جعفری به عنوان مدرسینی یاد می کند که مکتب خانه ها را اداره می کردنداز افراد دیگری هم مثل شیخ ابو تراب فقیهی و کربلایی قاسم (؟) کربلایی محمد تقی کربلایی محمد اسماییل در سال ۱۲۹۰ به عنوان مدرسان مکتب خانه یاد شده است معلمان اولیه (سال 1298) نیز میرزا محمد رضا . امیر علی خان همایونی. علی اصغر خان و مهدی قلی محمودی بوده اند( بمانعلی عباس ۱۳۷۴) در سال ۱۲۹۴ اولین دبستان توسط میرزا احمد خان و شیخ احمد افتخاری در سوریان بصورت خودگردان تاسیس شدکه مخارج آن را اهالی محل تامین می نمودند از سال ۱۲۹۸ دولت وقت مخارج مالی آن را متقبل گردید و میرزا عبدالله خان شیرازی از طرف اداره فرهنگ فارس به سمت مدیر یت اموزشگاه منصوب شد

شیدان

سالها پیش در شیدان میرزا محمد باقر حکیم مکتب خانه دائر می کند و محتوی اموزش قران بود وی سپس به اصفهان تهران نجف وبیروت و لندن میرود و به مقام استادی دانشگاه می رسد شاگردان وی در شیدان مکتب خانه را فعال می نمایند که برخی از انان عبارتند از: میرز محمد یوسف .میرزا عباس فیاضی (استاد و حافظ قران )  میرزا علی محمد خان .شیخ محمد حسین صدیقی .میرزا احمد پرهیزگار. سید یحیی طالبی (به نقل از جلال .دهقانی سال 1374 )

تاریخ اموزش و پرورش کلاسیک بوانات

در سال ۱۲۹۸ با تلاش اهالی و مدرسان مکتب خانه ها اولین مدرسه شش کلاسه منوچهری به سبک جدیددر سوریان راه اندازی گردید وبعدها  در شیدان دبستان شش کلاسه حکیم ودر مزایجان چهار کلاسه طغرایی در سال ۱۳۱۵و  چهار کلاسه سهراب  در چیر   و  شش کلاسه کی در  هرابرجان و در جیان 6 کلاسه رحمت ۱۳۲۷و دخترانه موسوم به ششم بهمن ۱۲۳۹. عنصری  و کیکاووس در  سرچهان  هاتف در بزم  نادر شاه در کرخنگان ۱۳۳۴ششم بهمن در فخر اباد۱۳۴۳ مکتبی در جشنیان اندیشه در ده زیارت یغما در چنارویه ابن سینا در حسامی  فاریابی در مروشکان ۱۳۳۷ عسجدی در قاضی اباد ۱۳۲۹شمس در  اباده مرشدی ۱۳۳۳کسری در منج  ۱۳۳۳پروانه (دخترانه) در سوریان ۱۳۳۳و ...... مدارس دیگری در منطقه  گشایش یافت

در سال ۲۵۰۵ شاهنشاهی ۱۳۲۵ و ۱۳۲۶ شمسی نمایندگی اداره فرهنگ از آباده به بوانات داده شد و سپس در سال ۱۳۵۴نمایندگی به اداره ارتقا یافت اولین دبیرستان بوانات در سال ۱۳۳۷ به نام بهار  تاسیس  گردید .آموزش و پرورش بوانات به مناطق هرابرجان هرات مروست سر چهان قنقری دهبید خدمات اموزشی ارایه می داده است تا اینکه به حوره تحت پوشش امروزی رسیده است .

اکثر مدارس بصورت استیجاری اداره می شده اند بر اساس اسناد و شواهد تاریخی نمایندگی اموزش و پرورش  بوانات   اموزشگاه تعلیمات اساسی (مستقر در باغچه سلمان) پروانه و منوچهری سوریان تا سال ۱۳۵۱ اجاره نشین بوده اند

اسامی مسئولان نمایندگی و روسا از سال 1328 تا قبل از انقلاب اسلامی به شرح ذیل است

-علی همایونی نماینده فرهنگ بوانات در سال ۱۳۳۰

-ابراهیم پاکشیرنماینده فرهنگ بوانات در سال -۱۳۳۱ ۱۳۳۲- 

-مسیح درخشان نماینده اداره فرهنگ بوانات در سال ۱۳۳۴

حسن نقیبی کفیل اداره فرهنگ بوانات در  سال۱۳۳۵                                      

غلام رضا بذرافشان نماینده فرهنگ بوانات در سال ۱۳۴۱                            

محمود معصومی نماینده فرهنگ بوانات در سال۱۳۴۰  

-عبد المحمد فروتن نماینده اداره فرهنگ بوانات سال  ۱۳۴۳ 

ابراهیم شریفی ۱۳۴۸  

ابولحسینی ۱۳۴۹ 

 منوچهر سالاری ۱۳۵۶

حیدر بی نیاز مدیر اموزش و پرورش در سال ۱۳۵۶

احمد درودگر ۱۳۵۶

عبدالحسین صادق ویشکایی در سال۱۳۵۷ 

کریم اخلاقیان۱۳۵۸

منبع :باستناد منابع و اسناد موجود  اداره اموزش پرورش                       

مشخصات روسای آموزش و پرورش بعد از انقلاب اسلامی با ذکر سال خدمت به شرح ذیل است :

- جلیل  دادور ۱۳۵۸

- ابوالفضل ذوالقدر ۱۳۵۹

- سید علی رضا معزی ۱۳۶۰

-علی اصغر قادری اردکانی ۱۳۶۱

- محمدحسین تقیه ۱۳۶۲

-موحد۱۳۶۴

-محمد تقی چمانچی ۱۳۶۷

-خداداد قبادی ۱۳۷۰

- حمید رضا جاویدی۱۳۷۳

-سید حمید افضلی ۱۳۷۷

-شیخ داوود محمدجانی۱۳۸۰

-محمد ابراهیم قیومی زاده ۱۳۸۲

۳۱- سیدحسن علوی۱۳۸۷

منبع:اسناد اموزش و پرورش

آموزش و پرورش بوانات سال ۹۰-۸۹

اموزش و پرورش بوانات با مدیریت جناب آقای سید حسن علوی دارای ۵۰۲ نفر پرسنل و ۴۵۲۸نفر دانش آموز به فعالیت آموزشی و پرورشی مشغول است بررسی اماری ان به شرح زیر است

مقطع تعداد اموزشگاه تعداد کلاس تعداد دانش اموز
ابتدایی ۲۸ ۹۸ ۱۷۷۵
راهنمایی ۱۳ ۵۸ ۱۱۵۹
متوسطه ۱۳ ۵۲ ۱۰۲۲
کار دانش ۲ ۱۳ ۱۹۰
فنی حرفه ای ۱ ۷ ۱۵۶
پیش دانشگاهی
۱۳ ۲۲۶
جمع ۵۷ ۲۴۱ ۴۵۲۸


در حال حاضر با توجه تعداد پرسنل و دانش اموز موجودمنطقه شاخص نسبت دانش اموز به کل نیروهای حقوق بگیر عدد ۰۱۹/۹ می باشد یعنی به ازای هر نیرو ۰۱۹/۹ نفر دانش اموز داریم که این رقم با توجه به اینکه شاخص متوسط استان فارس ۰۹/۱۲ است بسیار اندک به نظر می رسد .

فرهنگ و انگاره های فرهنگی

غذا های محلی :  مردم بوانات بنا برسنت و اعتقادات مذهبی غداهای خاصی را برای خیرات و نذورات طبخ و توزیع می نماینداز جمله :

 اش رشته : معمولا با  ترکیبات رشته خمیر گندم   عدس   نخود   سبزی و ادویه جات بسیار متداول است معمولا اش پس پایی نیز بسیار مرسوم است  و زمانی که فردی یا خانواده ای  به مسافرت و یا سفر زیارتی رفته باشد بعد از عزیمت انان اش رشته ای طبخ و توزیع می نمایند

زمانی که برای یکی از اعضای خانواده حادثه ای اتفاق می افتد که فرد  آن حادثه را بسلامت پشت سر می گذراند برای سلامتی وی دیگ جوش می کشند بعبارتی آش رشته ای می پزند و خیر ات می کنند در بیشتر مواقع این کار بصورت گروهی و همیاری بانوان  در مسجد یا مکان امامزادگان صورت می گیرد و براساس نوعی فرهنگ مشارکتی هر یک از افراد یکی از مواد اولیه مورد لزوم را برای طبخ آش رشته با خود می اورد .

اش حلیم از دیگر غداهای سنتی منطقه است معمولا آش حلیم   نذری است .ابتدا گوسفندی راذبح می نمایندو تمام ان را با اب می پزندوبعد از جداسازی گوشت از استخوان تمام گوشت را در دیگ مسین بزرگی می ریزند که قبلا بلغور گندم را در ان جوشانده اند سپس ادویه به ان اضافه می نمایند معمولا در ماههای ابان و اذر فصل پخت حلیم است .

شله زرد نیز نوعی اش ندری است که در مناسبتهای خاص مذهبی معمولا در ماه رمضان می پزند

  دمپخت سیرموک  و بلک رزی (برگ رزی )نیز  غذاهایی بومی فصلی بوده اند  که البته امروزه به مدد فریزر دیگر فصلی نیستند.همچنین برخی مخلفات و اغذیه بومی نیز در بوانات در مقیاس خانوادگی فراوری می شود  شامل :

ترشی گردو  رب انار  رب گوجه    ابغوره     غور غوره    دوشاب   مربای الو بالو مربای سیب مربای به   مربای کدو  مربای هویج

قورمه: نوعی غذای محلی است که در گذشته بسیار متداول بوده است و معمولا از گوشت گوسفند پرواربندی شده تهیه می شود بطوری که در ماه ابان و اذر که گوسفندان به حد اکثر چاقی می رسند ذبح می شوند و بعد از جدا کردن گوشت از استخوان . گوشت را با دنبه تفت داده در دیگ های مسی یا چدن سرخ می نمایندو سپس ان را در شکمبه گوسفند جای می دهند و تا ماهها گوشت در دمای معمولی می ماند .

زبان :زبان رایج فارسی است اما لهجه های متنوعی را می توان در گستره جغرافیایی بوانات باز شناخت در زبان گفتاری غیر رسمی برخی ویژگی های گفتاری وجود دارد بعنوان مثال در ساخت دستوری فعل دوم شخص مفرد به جای "ید "     "یک "تلفظ می شود مثلا آمدید را  آمدیک بردید را  بردیک بیان می نمایند

همچنین در اخر اسامی "واو"  اضافه و تلفظ می شود   مثل : لیوان   لیوانو قالی  
AdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisement
تغییر قالب صفحه